Weet jij het verschil tussen lactose-intolerantie en koemelkeiwitallergie?

Je herkent het misschien wel, na het eten heb je plots last van je buik of je krijgt last van diarree. De eerste keer denk je misschien ‘het zal wel weer over gaan’. Wanneer het vaker voorkomt ga je na wat je hebt gegeten en ga je de vage klachten koppelen aan bepaalde voedingsmiddelen. Soms is het overduidelijk waar de klachten vandaan komen maar vaak ook niet. Het kan een hele zoektocht zijn voor jou en de mensen om je heen. Mogelijk ken je iemand met een intolerantie of allergie of iemand die het vermoeden heeft hier last van te hebben, heel frustrerend!

Wat voor problemen levert dit dan op en wanneer spreek je van een intolerantie of allergie? Ongeveer 2% van de Nederlandse bevolking is overgevoelig voor bepaalde voedingsmiddelen of bestanddelen ervan. In de praktijk zijn er twee die erg vaak door elkaar gehaald worden, dit komt omdat ze beide met melk geassocieerd worden en de klachten op elkaar lijken. Ik heb het dan over lactose-intolerantie en koemelkeiwitallergie. In deze column worden de verschillen besproken, want die zijn er wel degelijk!

Wat betekent de term voedselovergevoeligheid?

Voedselovergevoeligheid wil zeggen dat het lichaam een abnormale reactie of overdreven reactie geeft na het eten van een bepaald voedingsmiddel. Het is een onterechte reactie omdat voeding natuurlijk niet schadelijk is en het lichaam daar normaal op hoort te reageren. De term voedselovergevoeligheid is een overkoepelende term. Zoals je in onderstaand plaatje kunt zien zijn er niet-allergische voedselovergevoeligheden en voedsel allergieën.

Lactose-intolerantie_en_koemelkeiwitallergieUZ Gent (2014)

Niet allergische voedselovergevoeligheid: lactose-intolerantie

De meest bekende niet-allergische voedselovergevoeligheid is lactose-intolerantie. Zoals je in bovenstaand plaatje kunt zien is het immuunsysteem hier niet bij betrokken. Lactose is een ander woord voor melksuiker, welke je vindt in melk en in melkproducten. Voor de vertering van melksuiker heb je het enzym lactase nodig, dit wordt in de dunne darm gemaakt. Wanneer iemand lactose-intolerant is worden er in zijn of haar geval onvoldoende lactase enzymen geproduceerd. De onverteerde lactose komt wel terecht in de dikke darm, vervolgens gaan de bacteriën een reactie geven en dit veroorzaakt die vervelende klachten. Denk maar aan buikpijn, diarree of een opgeblazen gevoel.

Het tekort aan het enzym lactase is dus de oorzaak van deze aandoening, hierdoor kan lactose niet goed afgebroken worden en dit leidt tot klachten. Het wil alleen niet zeggen dat mensen met lactose-intolerantie altijd klachten ervaren, dit is heel persoonlijk. Veel mensen kunnen kleine hoeveelheden best goed verdragen, maar het is even puzzelen wat wel en niet gaat. Het kan in de kinderleeftijd ontstaan maar ook op volwassen leeftijd. Omdat er best een redelijke hoeveelheid lactose gegeten kan worden zonder klachten te krijgen, is het niet nodig om volledig lactosevrij te eten.

Hieronder geef ik een overzicht van welke producten lactose bevatten:

  • Zoete melkproducten zoals melk, chocolademelk, en yoghurtdranken;
  • Buitenlandse kazen en smeerkazen;
  • Alle soorten vla, pap, pudding en roomijs;
  • Slagroom, roomboter, koffiemelk, crème fraîche;
  • Zuiveldranken die gemaakt zijn van wei, bijvoorbeeld Rivella.

Zuurdere producten zoals yoghurt, kwark en karnemelk bevatten veel minder lactose en juist omdat ze een stuk zuurder zijn worden ze over het algemeen goed verdragen. Ook de harde Nederlandse kaas bevat minder lactose. Lactose wordt ook in producten verwerkt waar je misschien niet meteen aan denkt. Denk maar aan soep, sauzen, chocolade, koek en snoep. Ook supplementen en medicatie kunnen bestanddelen bevatten, lees daarom altijd het etiket! Het gaat hier echter wel om zeer kleine hoeveelheden dus in de meeste gevallen zal het geen klachten veroorzaken.

Bij de apotheek zijn er ook enzympreparaten verkrijgbaar. Hiermee kan de melk lactose-arm gemaakt worden, maar je kunt het product nooit 100% lactosevrij krijgen. Het enzympreparaat bevat lactase waardoor het deels afgebroken kan worden voordat je het consumeert. Er zijn ook tabletten die ingenomen kunnen worden, beide werken hetzelfde en kun je kopen bij de drogist.

Testen

Wanneer iemand aanhoudend klachten heeft is het verstandig om te testen of er sprake is van een niet-allergische voedselovergevoeligheid of een voedselallergie. Er zijn verschillende testen mogelijk om te bepalen of het om een niet allergische overgevoeligheid zoals lactose-intolerantie gaat. Zo is er bijvoorbeeld een waterstof-ademtest, hierbij wordt waterstof (H2) in de uitgeademde lucht gemeten voorafgaand en na het drinken van een drankje met lactose. Bij de lactose-tolerantie test wordt er een bepaalde hoeveelheid lactose toegediend. Wanneer er geen sprake is van lactose-intolerantie zal de lactose afgebroken worden en opgenomen worden in het bloed. Als gevolg daarvan hoort de bloedsuikerspiegel te stijgen. Wanneer dit dus niet gebeurd kan dit duiden op lactose-intolerantie. Beide testen worden in het ziekenhuis uitgevoerd.

Als laatste is er nog de eliminatie-provocatietest, deze wordt door een diëtist uitgevoerd. Er wordt een periode lactose-vrij gegeten (eliminatie), wanneer de klachten verdwijnen wijst dit eigenlijk al op lactose-intolerantie. Na deze periode wordt er weer lactose toegevoegd aan de voeding (provocatie). Dit betekent eigenlijk het uitlokken van een reactie, wanneer er na enige tijd weer klachten ontstaan kan er vastgesteld worden dat het inderdaad om lactose-intolerantie gaat.

Voedselallergie: koemelkallergie

Bij koemelkallergie of een andere voedselallergie is het immuunsysteem betrokken, waarbij de klachten echt ernstig kunnen worden. Dit varieert van huiduitslag en diarree tot een anafylactische shock. Laatstgenoemde is een zeer ernstige allergische reactie waarbij iemand zelfs kan overlijden indien er niet op tijd ingegrepen wordt. Vrijwel alle voedingsmiddelen van plantaardige en dierlijke oorsprong bevatten eiwitten en bij een dergelijke allergie vindt dan een sterke reactie plaats van het immuunsysteem op de eiwitten uit de voeding.

De eiwitten die deze reactie veroorzaken worden allergenen genoemd en het lichaam ziet deze als schadelijke stoffen die uitgeschakeld moeten worden. Als reactie daarop gaat het lichaam antistoffen vormen. Elke keer als het allergeen opgemerkt wordt, volgt er een reactie met antistoffen. Het lichaam is in staat om allergenen te kunnen onderscheiden van elkaar, dit komt omdat sommige stoffen IgE-gemedieerd zijn. Tijdens dit proces komt er ook nog een stof in het lichaam vrij, dit wordt histamine genoemd en dit is de allergische reactie. Dit stofje zorgt ervoor dat er klachten kunnen ontstaan zoals benauwdheid, maagdarmklachten, oogklachten, huidklachten en noem maar op. Voedselallergieën komen relatief gezien vaker voor bij kinderen dan bij volwassenen. Dit komt omdat de darmen bij jonge kinderen nog niet helemaal ontwikkeld zijn en niet alle eiwitten goed kunnen afbreken. Kleine stukjes eiwit komen dan in het bloed terecht en kunnen allergieën veroorzaken.

De meest bekende voedselallergieën zijn koemelkeiwitallergie, ei-allergie, pinda-allergie, notenallergie, visallergie en schaaldierenallergie. In het geval van een koemelkeiwitallergie is iemand allergisch voor de eiwitten in koemelk en producten die koemelk bevatten. Soms is het lastig vast te stellen welke voedingsmiddelen klachten veroorzaken. Toch wil je een diagnose hebben en daarom is het goed om een test uit te laten voeren. Om vast te stellen of het gaat om een voedselallergie zal de arts een aantal vragen stellen. Dit kan gaan over de klachten, hoeveel tijd er tussen het eten en het ontstaan van klachten zit bijvoorbeeld. Er vindt een lichamelijk onderzoek plaats en er kan een aanvullend onderzoek plaatsvinden zoals een bloedonderzoek, huidtest en voedselprovocatietest. Bij de laatste worden er bepaalde voedingsmiddelen aangeboden en gekeken of er een allergische reactie ontstaat of niet.

PowerSlim

Vanuit de praktijk wordt door onze coaches vaak de vraag gesteld ‘Mag iemand PowerSlimmen wanneer er sprake is van een lactose-intolerantie of koemelkeiwitallergie?’
Wanneer er sprake is van een koemelkeiwitallergie kan er helaas niet gestart worden met het PowerSlim programma. Vrijwel al onze producten bevatten melkeiwitten en zijn daarom niet geschikt. Vraag dus altijd na om welke allergie of intolerantie het gaat, wanneer je het niet zeker weet schakel dan voor de zekerheid de huisarts in!

Wanneer er is vastgesteld dat iemand een lactose-intolerantie heeft kan er gewoon gestart worden met het PowerSlim programma. De meeste mensen kunnen onze producten prima verdragen omdat er maar een geringe hoeveelheid lactose voorkomt in de PowerSlim producten. Zoals je al eerder hebt kunnen lezen is de hoeveelheid lactose die iemand kan verdragen heel persoonlijk. De European Food Safety Authority (EFSA) heeft daarom geen advies uitgebracht over een vastgestelde hoeveelheid lactose. Over het algemeen kunnen mensen meteen lactose-intolerantie een hoeveelheid van 20-24 gram lactose verspreid over de dag goed verdragen. Het is wel belangrijk om deze hoeveelheid te consumeren met andere voedingsstoffen.

Bronnen